۱
شماره 20

کلینیک مهارت های حقوقی ازدواج (2)

تاریخ انتشار
پنجشنبه ۲۰ اسفند ۱۳۹۴ ساعت ۰۴:۲۶
کلینیک مهارت های حقوقی ازدواج (2)
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی معاونت فرهنگی قوه قضاییه، ساده سازی موضوعات حقوقی و آشنایی با حقوق فردی و اجتماعی به‌ویژه از دریچه فرهنگی، همواره از دغدغه های معاونت فرهنگی قوه قضاییه بوده است که امیدواریم در مجموعه تهیه شده تحت عنوان "حقوق گام به گام" به این مهم دست یافته باشیم.

 اشاره:

در نگاه اوّلیه، خانواده از دو نفر یا بیشتر مانند پدر ، مادر، خواهر، برادر تشکیل شده است که دارای نقش های معیّن در محیط خانوادگی هستند. ولی آنچه که خانواده را به عنوان اصلی ترین پایگاه و مهم ترین دانشگاه تربیتی و اخلاقی مطرح می کند، چیزی فراتر از کمیت آنهاست. و آن در واقع چیزی جز کارآمدی نقش های افراد و نحوه استفاده بهینه از ظرفیت های وجودی به منظور ایجاد ارتباطی گرم و پایدار، نیست. بطور قطع، در کنار کارکرد مذکور آشنایی زوجین با حقوق خانواده می تواند نقش مثبتی در تداوم و ارتقای ظرفیتهای آن داشته باشد. پیرو مطالب مطروحه در نوشتار قبلی، اینک به دسته دیگری از سؤالات واصله پاسخ کوتاه ارائه می گردد.

مبحث چهارم: نفقه (هزینه زندگی)
اگر زني كه خود درآمد دارد و با شوهرش زندگي مي‌كند و درآمدش را در زندگي خرج كند، اگر بخواهد عدم پرداخت نفقه توسط شوهرش را در دادگاه ثابت كند چه كار بايد انجام دهد؟ 
پاسخ: بايد پس از طرح دادخواست مطالبه نفقه با ارائه شاهد در دادگاه ثابت كند خرج زندگي را از درآمد خودش تامين مي‌كند.

مبحث پنجم: حضانت (نگهداری از فرزند)
از نظر قانونی حضانت از اطفال به چه معنی است؟
پاسخ: حضانت به معنای نگهداری و تربیت طفل توسط کسانی است که قانون مقرر کرده است. حضانت هم حق والدین است و هم تکلیف آنان. بنابراین نمی توان حق نگهداری و تربیت فرزند را بدون دلیل موجه و حکم دادگاه از پدر و مادر سلب کرد. از سوی دیگر، پدر و مادر نمی توانند از نگهداری و تربیت فرزند خود سرباز زنند. سهل انگاری در نگهداری و تربیت کودک موجب سقوط حق حضانت می شود.
وظیفه حضانت تا چه مدتی است؟
پاسخ: قانون مدت مشخصی را برای حضانت ذکر نکرده است. حضانت فرزند چه پسر باشد و چه دختر، تا 7 سالگی با مادر و پس از آن با پدر است و مشخص نیست حضانت تا چه سنی ادامه دارد. اما طبق فتاوای فقها و رویه قضایی مدت حضانت تا بلوغ شرعی است؛ یعنی برای دختران تا 9 سال تمام قمری و برای پسران تا 15 سال. 
فرزند طلاق از چه سني مي تواند خود تصميم بگيرد با كدام يك از والدين زندگي كند؟ 
پاسخ: چنانکه فوقاً اشاره شد؛ چه در فرض طلاق، چه در شرايط عادي نگهداری فرزند اعم از دختر و پسر، تا قبل از 7 سالگی مادر و بعد از آن پدر اولویت دارد و دادگاه با رعایت مصلحت کودک در این مورد تصمیم می گیرد. بعد از سن بلوغ (براي دختر 9 سال تمام قمري و براي پسر 15 سال تمام قمري) حق انتخاب با خود فرزندان است. 
آيا خانمي كه ازدواج كند حضانت فرزند از او سلب مي‌شود؟ 
پاسخ: در صورتي‌كه مادر ازدواج كند، حضانت با پدر طفل است؛ مگر اينكه پدر صلاحيت براي حضانت طفل نداشته باشد. 

مبحث ششم: اعسار و شرایط آن
اعسار چيست؟ 
پاسخ: هر كسي كه به واسطه عدم كفايت دارايي يا عدم دسترسي به مال خود قادر به تاديه مخارج محاكمه يا ديون خود نباشد، معسر شناخته می شود. مرجع رسيدگي به دعواي اعسار نيز محكمه‌اي است كه به دعواي اصلي رسيدگي كرده است. به عنوان مثال شخصي كه قادر به پرداخت يكجاي مهريه همسر خود نيست با دادن دادخواست اعسار به دادگاه خانواده تقاضاي قسطي شدن كل مهريه را می کند که پس از اثبات عدم توانايي در پرداخت یکباره، حكم اعسار از پرداخت يكجا توسط قاضي صادر مي‌شود.
شخصي بابت مهريه هر سه ماه يك بار يك عدد سكه پرداخت مي‌كند. در صورتیکه بخواهد مدت پرداخت آن را بيشتر كند آيا امكان آن وجود دارد يا خير؟ به كجا بايد مراجعه كند؟ 
پاسخ: بله، بايد دادخواست تقليل اقساط به دادگاه صادر کننده حکم اعسار، تقديم نمايد. 
سؤال: حبس ناشی از محکومیت‌ به پرداخت مهریه در چه شرایطی آغاز و پایان می‌یابد؟
پاسخ: به موجب ماده 3 قانون جدید نحوه اجرای محکومیت های مالی مصوب 15 مهرماه 1393 اگر استیفای مهریه از طرقی که در پاسخ به سوالات بعدی گفته می شود ممکن نگردد، زوج به تقاضای زوجه حبس می‌شود، مگر اینکه زوج بتواند به هر طریقی رضایت زوجه را اخذ کرده و یا اینکه اعسار خود را ثابت کند.
سؤال: به موجب قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی جدید اثبات اعسار بر عهده کیست؟
پاسخ: به موجب ماده ۷ قانون جدید نحوه اجرای محکومیت های مالی مصوب 1393 در مواردی که وضعیت سابق مدیون دلالت بر توانایی مالی وی داشته یا مدیون در عوض دین، مالی دریافت کرده یا به هر نحو تحصیل مال کرده باشد اثبات اعسار بر عهده اوست، مگر اینکه ثابت کند آن مال تلف شده است.
سؤال: در خصوص ادعای اعسار زوج و درخواست بازداشت وی از سوی زوجه به جهت امتناع از پرداخت مهریه، مرجع قضایی چه اقدامی انجام می دهد؟
پاسخ: دادگاه با بررسی ادله ابرازی و توجه به نکات زیر اتخاذ تصمیم خواهد کرد:
الف) هرگاه وضعیت سابق محکومٌ‌علیه از نظر اعسار یا ایسار معلوم بوده و دلیلی که تغییر حالت سابقه را اثبات کند ارایه نشده باشد؛ دادگاه با فرض بر حالت سابقه حکم مقتضی صادر خواهد کرد.
ب) در صورتی که منشأ دین قرض یا معاملات معوض بوده مادام که تلف مال مکتسبه ثابت نشده باشد، دادگاه با فرض وجود مال و توانایی زوج، نسبت به صدور حکم رد اعسار اقدام خواهد کرد؛ مگر آن که مدعی اعسار خلاف آن را ثابت کند.
ج) چنانچه وضعیت سابق زوج مجهول بوده و دین مورد حکم دادگاه ناشی از اخذ و تحصیل مال به صورت مستقیم یا غیرمستقیم نباشد، ادعای اعسار زوج مطابق اصل بوده و مادامی که خلاف آن ثابت نشده موجبی برای بازداشت وی به عنوان ممتنع نخواهد بود.
بدین ترتیب در کلیه دعاوی مطالبه مهریه، ادعای اعسار زوج مطابق اصل بوده و مادامی که خلاف آن توسط زوجه ثابت نشده است به هیچ وجه موجبی برای بازداشت او به عنوان ممتنع وجود نخواهد داشت.

مبحث هفتم : مهریه
سؤال: نظر قانونگذار فعلی در خصوص اخذ مهریه زائد بر 110 سکه چه می باشد؟
پاسخ: به طور کلی در مورد تعهد به پرداخت مهریه اعم از کمتر و بیشتر از یکصد و ده سکه تمام بهار آزادی یا معادل آن، در فرض عدم اطلاع از عدم توانایی یا توانایی زوج، اصل بر اعسار زوج است و خلاف آن نیاز به اثبات توسط زوجه دارد. بدین ترتیب با ناتوانی زوجه در اثبات استطاعت مالی زوج در پرداخت مهریه، قانون اصل اعسار و در نتیجه منتفی شدن حبس ناشی از مدیونیت زوج و تقسیط پرداخت مهریه را جاری دانسته است.
سؤال: در وضعیت کنونی همسرانی که اقدام به مطالبه مهریه می کنند، ممکن است با چه شرایطی روبرو شوند؟
1) طرح دعوای ادعای اعسار زوج در اثنای رسیدگی به دعوای مطالبه مهریه و النهایه صدور حکم به پرداخت مهریه به نفع زوجه البته به صورت تقسیط؛ به جهت اینکه جاری ساختن اصل اعسار به نفع زوج است؛ مگر توانایی زوجه در اثبات توانایی مالی زوج که در غالب موارد این امکان از اساس منتفی است.
2) البته در صورت عدم ارائه دادخواست اعسار توسط زوج ظرف مدت رسیدگی به دعوای مطالبه مهریه، به موجب ماده 3 قانون جدید نحوه اجرای محکومیت های مالی مصوب 1393 چنانچه زوج تا سی روز پس از ابلاغ اجراییه، ضمن ارایه صورت کلیه اموال خود، دعوای اعسار خویش را اقامه کرده ‌باشد، حبس نمی‌شود؛ مگر اینکه دعوای اعسار مسترد یا به موجب حکم قطعی رد شود.
3) چنانچه زوج خارج از مهلت مقرر در این ماده، ضمن ارائه صورت کلیه اموال خود، دعوای اعسار خود را اقامه کند، هرگاه زوجه آزادی وی را بدون اخذ تأمین بپذیرد یا زوج به تشخیص دادگاه کفیل یا وثیقه معتبر و معادل مهریه ارائه کند، دادگاه با صدور قرار قبولی وثیقه یا کفیل تا روشن شدن وضعیت اعسار از حبس زوج خودداری و در صورت حبس، او را آزاد می کند.
سؤال: آیا با صدور حکم اعسار و تقسیط پرداخت مهریه، از ممنوع‌الخروجی زوج رفع اثر می شود؟
پاسخ: نظر باینکه به موجب ماده 23 قانون جدید نحوه اجرای محکومیت های مالی با ثبوت اعسار زوج و تقسیط مهریه، یا جلب رضایت زوجه، و نیز سپردن وثیقه مناسب، جهاتی برای ادامه قرار ممنوع الخروجی باقی نمی ماند، بنابراین قرار مذکور با حصول یکی از شقوق گفته شده، لغو می شود. 
آيا در ازدواج دائمي كه مهريه تعيين نشده، مي‌توان مهريه تعيين كرد؟ نحوه تعيين آن به چه صورت است؟ 
پاسخ: بلی، در ازدواج دائم به هر دليلي مهر تعيين نشده باشد بعد از عقد، طرفين مي‌توانند مهريه را به تراضي معين كنند و اگر قبل از تراضي بر مهر معين بين آنها نزديكي واقع شود زوجه مستحق مهرالمثل خواهد بود كه براي تعيين آن بايد حال زن از حيث شرافت خانوادگي و ساير صفات و وضعيت او نسبت به ديگراني كه مثل او هستند از فاميل و غيره در نظر گرفته شود.
آيا دادگاه اين اجازه را دارد كه بر اثر دادخواست مرد مهريه زن را قسط بندي كند بدون امضاء زن و بدون حضور زن حكم طلاق غيابي بدهد؟ 
پاسخ: بله، با توجه به اينكه طبق قانون و شرع، طلاق به دست مرد است و چنانچه زن عليرغم اخطاريه‌هاي دادگاه در جلسه دادگاه حاضر نشود، قاضي طبق قانون به پرونده رسيدگي مي‌كند و در پرونده طلاق كليه حقوق مادي زن از جمله مهريه تعيين تكليف مي‌شود و در صورت عدم توانايي مالي مرد جهت پرداخت مهريه و محرز شدن آن براي دادگاه قاضي مهريه را قسط ‌بندي مي‌كند.

مبحث هشتم: استرداد جهیزیه
براي اينكه جهيزيه‌ برگردانده شود چه كار بايد کرد؟ 
پاسخ: بايد با در دست داشتن مدارك شناسنامه، كارت ملي، عقدنامه و ليست لوازم جهيزيه كه همسر و شهود امضاء‌كرده‌اند به دادگاه خانواده مراجعه و دادخواست استرداد جهيزيه داد. چنانچه ممكن است شوهر اقدام به تخريب يا فروش جهيزيه نمايد باید تقاضاي صدور قرار تامين خواسته هم از دادگاه خواسته شود. 

مبحث نهم: داوری در اختلافات خانوادگی
آیا شوراهای حل اختلاف حق رسیدگی به دعاوی خانواده را دارند؟
پاسخ: به موجب قوانین جاری یکی از مراجع قضایی رسیدگی کننده به دعاوی خانوادگی، شوراهای حل اختلاف می باشد که با هدف ایجاد صلح و سازش در دعاوی مدنی تشکیل شده است. در این راستا دادخواست هايي كه از سوي زوجين در مورد مشكلات خانوادگي ، به ويژه تقاضاي طلاق به دادگاهها ارائه مي شود، از سوي مراجع مذكور ابتدائاً به شوراهاي حل اختلاف ارجاع مي شود، تا درصورت امكان با دعوت از طرفين و مذاكره با آنان موضوع به صورت مسالمت آميز و كدخدامنشانه حل و فصل گردد و نيازي به حكم دادگاه نباشد.
شرايط تعيين داور در دادگاه خانواده چيست؟ 
پاسخ: طبق قانون داور بايد مسلمان، متاهل، معتمد، عدم شهرت به فسق و فساد وآشنايي نسبي به مسائل شرعي،خانوادگي و اجتماعي داشته باشد و حداقل سنش 30 سال تعيين شده است.  

مبحث دهم: شرایط طلاق
آيا شوهر در شهر ديگري مي تواند زن خود را طلاق بدهد؟ فرزند تحت حضانت چه كسي در مي آيد و خانم در چه تاريخ‌هايي مي تواند فرزند خود را ببيند؟ 
پاسخ: الف) حضانت طفل دختر و پسر تا سن هفت سالگي بر عهده مادر مي باشد.
ب) چنانچه شوهر بخواهد زن خود را طلاق دهد بايد در محل اقامت زن طرح دعوي نمايد. 
اگر زن دادخواست طلاق بدهد نصف اموال مرد به او ميرسد؟ 
پاسخ: خير شرط نصف دارائي مندرج در عقد نامه‌هاي رسمي مشروط به اين است كه مرد دادخواست طلاق بدهد. 
زنی که خانه شوهرش را ترک کرده و قصد طلاق دارد، در کجا باید اقامه دعوی کند؟ 
پاسخ: بنا به قانون جدید حمایت خانواده، زن می تواند هم در دادگاه محل اقامت شوهر و هم محل اقامت خودش دادخواست طلاق دهد، مگر در خصوص مطالبه مهریه غیر منقول که باید در محل ملک اقامه شود.
شوهر دعوای طلاق در تهران و همسر دعوی استرداد جهیزیه در کرج داده است. کدام دادگاه صلاحیت رسیدگی دارد؟ 
پاسخ: هر گاه زوجین دعاوی در صلاحیت دادگاه خانواده را در مراجع متعدد قضایی مطرح کرده باشند، دادگاهی که دادخواست مقدم به آن داده شده صالح به رسیدگی است. 
چنانچه در یک روز چند دادخواست توسط زوجین به دادگاه داده شود، تکلیف چیست؟
پاسخ: در اینصورت دادگاهی که صلاحیت رسیدگی به دعوای زوجه را دارد، صالح به رسیدگی است.
آيا بعد از صدور حكم طلاق مي توان بدون حضور زوج در محضر صيغه طلاق را جاري نمود؟ 
پاسخ: در صورت امتناع زوج از حضور و اجراي طلاق دفتر مراتب را تاييد و به دادگاه صادر كننده گواهي اعلام ميدارد، دادگاه به درخواست زوجه، زوج را احضار و در صورت امتناع از حضور، دادگاه با رعايت جهات شرعيه صيغه طلاق را جاري و دستور ثبت ميدهد. 
براي طلاق توافقي آيا آزمايش پزشكي قانوني براي تست حاملگي لازم است؟ 
پاسخ: بله، در کلیه موارد درخواست طلاق‌ از جهت تعیین تکلیف نسب جنین، اين آزمايش ضروري است. 
از لحاظ قانونی مردی که می‌خواهد زنش را طلاق دهد چه حقوقی را باید به زنش پرداخت کند؟ 
پاسخ: باید کلیه حقوق مالی و غیرمالی همسرش از طریق دادگاه مشخص ‌شود، از جمله مهریه، نفقه، نفقه زمان عده، جهیزیه، اجرت‌المثل خانه‌داری، وضعیت حضانت فرزندان مشترک، نفقه فرزندان، زمان ملاقات با فرزندان و... 

مبحث یازدهم: حق مسکن
حق مسكن از سوي همسری واگذار شده و در دفتر اسناد رسمي نيز ثبت شده است ولي در سند ذكر شده اين اقرارنامه است. سوال اين است آيا اين اقرارنامه سند محكمي محسوب مي‌شود يا خير ؟ آيا طبق اين سند هرجا همسر تعیین کند زوج بايد همانجا زندگي كند ؟ 
پاسخ: اقرار نامه اخذ شده از همسر داراي اعتبار و قانوني مي‌باشد و مشكلي ندارد. در فرض سوال طبق اقرارنامه شوهر محل اسكان را به عهده همسر گذاشته و او تصميم گيرنده است كه در كجا زندگي كنند. در صورتي كه همسر به تعهد خود عمل نكند زوجه مي‌تواند طبق همان اقرارنامه، اعمال حق نمايد. 

مبحث دوازدهم: ازدواج مجدد
آيا زني كه نفقه و مهريه‌اش را بگيرد، همسرش مي‌تواند ازدواج مجدد كند؟ 
پاسخ: مرد بايد ابتدا عدم تمكين همسرش را به دادگاه اثبات كند و بعد از آن دادخواست اذن ازدواج مجدد بدهد تا بررسي شود، ليكن بر اساس بند 12 عقدنامه كه توسط مرد در قباله ازدواج به امضاء رسيده است در صورت ازدواج مجدد، همسرش طبق اين وكالت اعطايي حق طلاق را خواهد داشت. 

مبحث سیزدهم: رشد
چطور مي‌توان حكم رشد پسری كه 15 سال دارد از دادگاه گرفت؟ 
پاسخ: بايد به دادگاه خانواده مراجعه شود. در آنجا قاضي دادگاه سوالاتي متفرقه از پسر مي‌كند تا بلوغ عقلي و فكري وي را بررسي شود و در صورت لزوم جهت بررسي بيشتر به پزشكي قانوني معرفي مي‌نمايند. در هر صورت با نظر مساعد قاضي حكم رشد صادر مي‌شود.

لینک دانلود بروشور رنگی مطلب بالا:
farhangionline.ir/images/advertise/b00000065.jpg
  farhangionline.ir/images/advertise/b00000066.jpg

شما خوانندگان محترم می تواند ضمن ارسال نظرات ارزشمندتان از طریق منوی "ارسال نظر" در پایان مطالب، سوالات حقوقی خود را نیز با ما در میان بگذارید.
کد مطلب : ۱۴۷۰
ارسال نظر
نام شما

آدرس ايميل شما
نظر شما

پرسش و پاسخ
پرداخت هزینه بازسازی صحنه تصادف بر عهده کیست؟
در تصادفات منجر به فوت یا صدمات بدنی که صحنه عمداً یا سهواً به هم می خورد، مهم ترین سؤالی که مطرح می شود، این است که پرداخت ...
سوء پیشینه به چه معنایی است؟
داشتن حقوق اجتماعی مستلزم این است که هر فردی فاقد سوء پیشینه کیفری باشد و در این باره باید گواهی نداشتن سوء پیشینه ارائه ...
تدلیس و فریب در ازدواج چیست؟
امروزه توجه صرف به ابعاد مادی زندگی و غفلت از ارزش های اخلاقی و مصالح خانوادگی و نادیده گرفتن نیازهای عاطفی بین اجزای خانواده ...
منشورات